Sun Li (2016): De zoetzure smaak van dromen. Het familieverhaal achter en Chinees restaurant.

 

In 1980 komen de ouders van de schrijfster Sun Li naar Nederland. Zonder voldoende middelen van bestaan, met vijf kinderen. Maar zij weten van aanpakken; zij openen een Chinees restaurant in een klein dorp in Friesland. Het hele gezin wordt ingeschakeld om te helpen bij de werkzaamheden in en voor het restaurant. Als de ouders en de oudere kinderen beneden in de keuken of het restaurant werken, verblijven de twee kleinste kinderen in de bovenwoning. Totdat ook zij aan de beurt zijn om mee te helpen: in de keuken met het snijden van groenten en het vullen van zakjes met sambal; later in de bediening in het restaurant. Als ze opgroeien en naar de middelbare school gaan weten ze soms de wegen te ontdekken waarmee ze zich kunnen onttrekken aan het werk. 

De kinderen worden ook aangemoedigd om op school goed hun best te doen. Sun gaat na de middelbare school rechten studeren in Groningen. Zij kiest ervoor op kamer te gaan wonen zodat zij thuis niet meer iedere dag hoeft te werken, alleen in de weekenden nog. Omdat de kinderen gaan studeren kiezen zij uiteindelijk een andere loopbaan, zodat er geen opvolgers zijn voor de overname van het restaurant.

Het verhaal is ook een voorbeeld van een immigrantengezin dat zich (gedeeltelijk) aanpast aan de Nederlandse cultuur. En omgekeerd wordt in de Nederlandse cultuur "chinees halen" een normaliteit. Overal in het land worden chinees-indische restaurants geopend. Op het gebeid van opvoeding houden de ouders vast aan hun eigen opvattingen: zij verwachten van hun kinderen dat zij een partner kiezen die ook van Chinese afkomst is en dat de bruiloft overeenkomstig wordt gevierd. Ongehuwd samenwonen vindt stiekem plaats. Trouwen met een Hollandse man is ook uit den boze. Sun Li toont aan dat zij leert de wegen te bewandelen om ondanks de druk van haar thuismilieu toch haar eigen gang te gaan en haar eigen leven vorm te geven. Maar deden Nederlandse jongeren van de jaren zestig en zeventig niet hetzelfde ten opzichte van hun eigen ouders die bleven hangen in de waarden en normen van de jaren veertig en vijftig?

Het boek sluit als volgt af: "Mijn zussen zullen niet meer bijkomen van het lachen als ze lezen dat ik recepten heb opgenomen in dit boek". Sun Li was de jongste in het gezin. Uit ervaring kan ik meedelen dat de 'oudsten' in een groot gezin in de regel meer mee moeten helpen in het eigen bedrijf van de ouders dan de jongsten.