In het oude onderwijssysteem was de HBS zo'n typische school gebaseerd op het sociale klasse systeem. Hogere Burger School, bedoeld voor leerlingen uit de hogere sociale klassen. En dat is te zien op de foto op de omslag van het boek (foto van 1968). Bijna alle 'heertjes' droegen een stropdas, en sommigen ook een colbert. Op de Mulo was daar geen sprake van. Bovendien was de HBS overwegend een mannen bedoening. Er zijn ook speciale HBS-scholen geweest voor meisjes, maar in de jaren zestig van de vorige eeuw werden sporadisch ook meisjes toegelaten op wat oorspronkelijk een school was voor burgerzonen. Toen ik in 1966 in de 4e klas van de HBS kon beginnen, kwam ik terecht in een klas waarin vier meisjes zaten: ook dat was een nieuwe ervaring en probleem. Hoe moest je als 16-jarige communiceren met leden van het andere geslacht. Thuis was ik gewend aan mijn moeder en ik had slechts één zus.
Joris Luyendijk schreef het boek: 'De Zeven Vinkjes. Hoe mannen zoals ik de baas spelen'. Luyendijk zelf is een persoon met zeven vinkjes: minstens één ouder die hoogopgeleid is; minstens één ouder die in Nederland geboren is; man; hetero; blank; gymnasium of VWO vooropleiding; universitaire opleiding. Over zijn boek is veel discussie geweest en daarin zijn nog andere vinkjes naar voren gebracht, waaronder: het hebben van een netwerk van thuis uit en arrogant gedrag (dat thuis is aangeleerd). Ook dat helpt om te klimmen op de maatschappelijke ladder.
Met name dat laatste, arrogant gedrag, heb ik ervaren toen ik van de Mulo naar de HBS ging. Op de Mulo waren we allemaal gewone jongens, op de HBS was dat anders. Er zijn klasgenoten geweest waarmee ik nooit heb gesproken, die ik ervaarde als van een 'andere soort'. Bekakt en arrogant.
Die arrogantie blijkt ook uit de ondertitel van het boek: 'Terug naar de beste school van Nederland'. Hoezo 'beste school'? Mijn vader heeft voor de oorlog na de Lagere School drie jaren de Ambachtsschool gedaan waar hij het vak van timmerman/meubelmaker heeft geleerd: een uitstekend vakman, die werkelijk alles kon wat houtbewerking betreft: van houtsnijwerk tot meubelmaker en timmerman op de bouw.
De HBS-heertjes werden de toekomstige corpsballen die zichzelf tot de elite voelden behoren en zich navenant gedroegen. In sommige gevallen een broedplaats van gewelddadig en ander grensoverschrijdend gedrag, zoals dat nog onlangs in het nieuws tot ons is gekomen.
Het hele boek is een lofzang op de geweldige school die de HBS zou zijn geweest. De onderwijsvernieuwing van Mammoetwet 1963, ingegaan in augustus 1968 wordt bekritiseerd en afgeschilderd als een verslechtering van ons onderwijs. Hoofdstuk 12 bestaat uit een panorama van meningen van uitspraken van personen die hun opleiding in het 'oude' onderwijssysteem hebben genoten, op de HBS uiteraard. Geen degelijk onderzoek naar de verschillen en de feitelijke effecten. Een jubelend hoofdstuk 3: 'De hoogste onderscheiding. De jongens van de hbs en de Nobelprijs'. Niet vermeld is dat ook andere Nederlandse personen een Nobelprijs hebben gewonnen. Zoals in 2021 een persoon die zijn vwo diploma op het Peellandcollege in Deurne heeft behaald.
Er wordt voorbijgegaan aan wat de onderwijsvernieuwing beoogde, namelijk dat "verborgen talenten" meer de kans zouden krijgen zich via het onderwijs te kunnen ontwikkelen. "In 1962 namelijk publiceerde het Centraal Bureau voor de Statistiek een studie over doorstroming van leerlingen naar het voorbereidend wetenschappelijk en hoger onderwijs; uit die studie bleek dat kinderen uit het milieu der minst geschoolden voor zo'n 3 procent doorstroomden naar de hogere vormen van middelbaar onderwijs, terwijl kinderen uit de hogere milieugroepen zo'n 70 tot 80 procent doorstroomden". Voer voor onderwijssociologen: Frederik van Heek publiceerde in 1968 zijn uitgebreide studie: 'Het verborgen talent. Milieu, schoolkeuze en schoolgeschiktheid'. Dat werd beoogd met de onderwijsvernieuwing: 'Van elite onderwijs naar onderwijs voor velen'.
Overigens is het boek fraai vormgegeven met foto's en interviews gedrukt op zalmroze papier. Veel bekende Nederlanders komen daar aan het woord. Maar geen enkele met een vwo diploma.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten